صدای توربین دندانپزشکی، داغ شدن و افت دور: علت‌ها و راه‌حل‌ها

صدای توربین دندانپزشکی چه چیزی را نشان می‌دهد؟

مهم‌تر از بلندی صدا، تغییر آن است. بلبرینگ آسیب‌دیده ممکن است زود و یک‌باره از کار بیفتد، پس صدای تازه را هشدار جدی بدانید. جدول زیر برای حدس اولیه است:

داغ شدن، لرزش و افت دور از کجا می‌آید؟

داغ شدن توربین دندانپزشکی

داغی سر تقریباً همیشه از اصطکاک است: بلبرینگ فرسوده یا بلبرینگی که پیش از اتوکلاو روغن نخورده، رسوب روغنی که در حرارت اتوکلاو چسبناک شده، یا فشار آمدن به دکمهٔ چاک حین چرخش، مثلاً با تماس گونهٔ بیمار. سر داغ هم به قطعات آسیب می‌زند و هم برای لب و گونهٔ بیمار خطر دارد.

لرزش توربین

برای لرزش توربین، اول سراغ فرز بروید: فرز خم، فرسوده یا غیراستاندارد، یا فرزی که تا انتها جا نرفته. چاک فرسوده هم فرز را لق نگه می‌دارد. اگر با فرز نو هم لرزش ماند، احتمالاً بلبرینگ ساییده شده یا روتور، معمولاً پس از زمین خوردن، از تعادل خارج شده است.

افت دور توربین

افت دور توربین یعنی یا هوای کافی به روتور نمی‌رسد یا روتور به‌سختی می‌چرخد. فشار کم کمپرسور یا رگلاتور، شلنگ تاخورده، نشتی کوپلینگ و فیلتر گرفته از گروه اول‌اند و بلبرینگ نیمه‌گیر و رسوب روغن از گروه دوم. فرز فرسوده هم فشار دست و سایش بلبرینگ را بیشتر می‌کند و هوای مرطوب یا روغنی کمپرسور به‌مرور بلبرینگ را از بین می‌برد.

پیش از تماس با تکنسین، این موارد را بررسی کنید

ایمنی اول: پیش از هر بررسی پا را از پدال بردارید، صبر کنید فرز کاملاً بایستد و یونیت را خاموش کنید تا هوای شلنگ قطع شود. یونیت را فقط برای مرحله‌هایی که توربین باید بچرخد، پس از جا زدن فرز و محکم کردن اتصال‌ها، روشن کنید.

1. فرز و چاک: با یونیت خاموش، فرز نو، صاف و استاندارد مخصوص توربین را تا انتها جا بزنید و آرام بکشید؛ اگر بدون فشار دادن دکمه بیرون آمد، چاک ضعیف شده است. اگر صدا یا لرزش با فرز نو برطرف شد، مشکل از فرز قبلی بوده است.
2. روال روغن‌کاری توربین: نوع روغن، محل تزریق، مقدار و زمان آن را با دفترچهٔ سازنده مقایسه کنید؛ بیشتر سازنده‌ها روغن‌کاری را پس از تمیزکاری و پیش از اتوکلاو می‌خواهند. توربین را با یونیت خاموش جدا و روغن‌کاری کنید؛ بعد وصلش کنید، سر توربین را رو به پایین و به سمت یک دستمال کاغذی بگیرید و با فرز، به مدتی که دفترچه گفته، بچرخانید تا روغن اضافی بیرون بیاید.
3. فشار هوا در محل کوپلینگ: اگر گیج فشار توربین دارید، با یونیت خاموش آن را بین شلنگ و توربین ببندید؛ بعد یونیت را روشن کنید و با پدال کاملاً فشرده، عدد را با مقدار دفترچه مقایسه کنید. گیج خود یونیت افت فشار در طول شلنگ را نشان نمی‌دهد. اگر عدد با دفترچه هم‌خوانی ندارد، تنظیم رگلاتور را به تکنسین بسپارید. اگر توربین سالم دیگری هم روی همان شلنگ دور کمی دارد، مشکل از یونیت یا کمپرسور است.
4. تمیزکاری و استریل: پس از هر بیمار، توربین را با فرز ۲۰ تا ۳۰ ثانیه همراه اسپری آب روی کاسهٔ کراشوار کار بیندازید؛ سپس پا را از پدال بردارید، یونیت را خاموش کنید، توربین را جدا کنید و سطحش را تمیز کنید. آن را در محلول ضدعفونی یا اولتراسونیک نگذارید، مگر دفترچه اجازه داده باشد. دمای اتوکلاو را از حد مجاز سازنده بالاتر نبرید و بگذارید توربین خودش خنک شود.
5. آزمون توقف: با فرزی که کامل جا افتاده، توربین را چند ثانیه بچرخانید و پا را بردارید؛ توربین سالم نرم و یکنواخت می‌ایستد. سپس یونیت را خاموش کنید و فرز را با یک گاز تمیز آرام بچرخانید؛ زبری یا گیر کردن نشانهٔ آسیب بلبرینگ است.

کارهایی که نباید انجام دهید

• سر توربین را باز نکنید. تعویض بلبرینگ و روتور ابزار مخصوص و تنظیم دقیق می‌خواهد؛ باز کردن درپوش سر با ابزار نامناسب، رزوه و بدنه را خراب می‌کند و آلودگی را به بلبرینگ می‌رساند.
• بعد از اتوکلاو بیش از آنچه دفترچه گفته روغن نزنید و جز روغن تأییدشدهٔ سازنده، روغن یا اسپری دیگری به کار نبرید. روغن اضافه حین کار از سر بیرون می‌زند، ذرات را جذب می‌کند و در اتوکلاو بعدی چسبناک می‌شود.
• برای جبران افت دور، فشار هوا را بالا نبرید. فشار بیش از حد عمر بلبرینگ را کوتاه می‌کند. رگلاتور، شیر اطمینان و قطعات ایمنی یونیت و کمپرسور را هم دست‌کاری نکنید.
• حین چرخش دکمهٔ چاک را فشار ندهید و توربین را بدون فرز روشن نکنید؛ هر دو به چاک آسیب می‌زنند.

چه زمانی کار را متوقف کنید و توربین را برای تعمیر بفرستید؟

اگر پس از این بررسی‌ها یکی از این نشانه‌ها ماند، دیگر با آن توربین کار نکنید:

• صدا با فرز نو و روغن‌کاری درست بهتر نشد.
• سر توربین حین کار داغ می‌شود.
• با فرز نو هم لرزش ادامه دارد.
• فشار هوا درست است، ولی دور پایین است یا فرز روی دندان می‌ایستد.
• روغن تیره یا ذرات سیاه از سر بیرون می‌آید یا توربین ناگهانی و خشن می‌ایستد.
• توربین زمین خورده و صدا یا لرزشش عوض شده است.

در این مرحله معمولاً بلبرینگ یا روتور باید بررسی و در صورت نیاز تعویض شود. هرچه توربین زودتر به کارگاه برسد، احتمال اینکه تعویض بلبرینگ کافی باشد بیشتر است؛ ادامهٔ کار، روتور و بدنهٔ سر را هم درگیر می‌کند. تکنسین دنتال‌فیکس توربین همهٔ برندها را در کارگاه عیب‌یابی می‌کند؛ مراحل کار در صفحهٔ تعمیر توربین و هندپیس آمده است. قطعهٔ یدکی لازم در جریان تعمیر از طرف ما تأمین می‌شود و قطعه را جداگانه نمی‌فروشیم. هزینه پس از عیب‌یابی و پیش از شروع تعمیر اعلام می‌شود و کار با تأیید شما شروع می‌شود.

برای هر یونیت دست‌کم دو توربین داشته باشید تا در مدت تعمیر کار مطب متوقف نشود؛ سرویس دوره‌ای را هم در قالب قرارداد نگهداری برنامه‌ریزی کنید.