نگهداری روزانه یونیت دندانپزشکی: چک‌لیست شروع روز، پایان روز و هفتگی

نگهداری روزانه یونیت دندانپزشکی را از کجا شروع کنیم؟

دفترچهٔ راهنمای یونیت را کنار دست بگذارید؛ هر جا چیز دیگری گفته، حرف سازنده مقدم است. بهتر است یک نفر ثابت، معمولاً دستیار، این بندها را هر روز تیک بزند. این سه قاعدهٔ ایمنی را همیشه رعایت کنید:

• پیش از باز کردن هر فیلتر یا اتصال، یونیت را خاموش و شیر اصلی آب و هوا را ببندید و بگذارید فشار شلنگ‌ها تخلیه شود.
• مسیر ساکشن و کاسهٔ کراشوار آلوده است؛ بدون دستکش سراغشان نروید.
• کاور برد را باز نکنید، به رگلاتور و شیر اطمینان دست نزنید و سوئیچ‌های ایمنی صندلی را از مدار خارج نکنید.

شروع روز: فلاشینگ خطوط آب یونیت و یک بازدید سریع

1. مخزن آب: اگر یونیت مخزن مستقل دارد، پیش از باز کردن آن طبق دفترچه فشار مخزن را تخلیه کنید؛ بعد آن را با آبی که سازنده گفته، معمولاً آب مقطر یا تصفیه‌شده، پر کنید. رسوب آب سخت، شیرهای برقی را به گیر کردن و چکه کردن می‌اندازد.
2. فلاشینگ خطوط آب یونیت: پیش از وصل کردن توربین و آنگل، آب شلنگ‌های هندپیس، پوار و جرم‌گیر را یک تا دو دقیقه روی کاسهٔ کراشوار باز بگذارید تا آبی که شب در لوله‌های باریک مانده، همراه ذرات رسوب و تکه‌های لایهٔ زیستی (بیوفیلم)، پیش از رسیدن به نازل‌های ریز اسپری بیرون برود.
3. بازدید سریع: صندلی، چراغ و پدال را یک بار امتحان کنید؛ صدای نشتی هوا یا حرکت پرصدای صندلی را بهتر است اول صبح متوجه شوید، نه وسط درمان.

فلاشینگ لایهٔ زیستی چسبیده به دیوارهٔ لوله‌ها را از بین نمی‌برد؛ برای کنترل آن فقط محلولی را به کار ببرید که سازنده برای ضدعفونی خطوط آب توصیه کرده است، چون مادهٔ نامناسب به اورینگ‌ها و شیرهای داخلی آسیب می‌زند.

بین بیماران: ۲۰ تا ۳۰ ثانیه برای هر ابزار

• تخلیهٔ آب و هوا: بعد از هر بیمار، آب و هوای توربین، آنگل، پوار و جرم‌گیر را ۲۰ تا ۳۰ ثانیه روی کاسهٔ کراشوار تخلیه کنید تا چیزی که ممکن است به داخل شلنگ برگشته باشد، در مسیر نماند. توربین را بدون فرز کار نیندازید؛ چرخیدن بدون فرز به چاک آن آسیب می‌زند.
• کشیدن آب با ساکشن: یک لیوان آب تمیز را با هر شلنگ ساکشن بکشید؛ خون و بزاقی که در شلنگ خشک شود، کم‌کم مسیر را تنگ و مکش را کم می‌کند.
• سطوح: محلول تأییدشدهٔ سازنده را روی دستمال بزنید، نه مستقیم روی صفحهٔ کلیدهای تابلت؛ مایعی که زیر صفحه‌کلید نفوذ کند، به برد می‌رسد.

پایان روز: شستشوی ساکشن یونیت، فیلترها و کراشوار

1. شستشوی ساکشن یونیت: محلول مخصوص ساکشن را که سازندهٔ یونیت یا ساکشن مرکزی تأیید کرده، طبق دستور روی بسته از همهٔ شلنگ‌های ساکشن عبور دهید. محلول باید غیرکف‌کننده و بدون کلر باشد؛ کف روی پمپ و سپراتور لایه می‌بندد و مواد کلردار به واشرها آسیب می‌زنند. این عادت جلوی افت مکش، بوی بد و گیر کردن شناور سپراتور را می‌گیرد.
2. فیلتر ساکشن: ساکشن را خاموش کنید و با دستکش، فیلتر درشت‌گیر را نگاه کنید؛ اگر پر است، طبق دفترچه تمیز یا تعویضش کنید. فیلتر پر از رایج‌ترین علت‌های ضعیف شدن مکش است.
3. کراشوار: کاسه را با شوینده‌ای که سطحش را خط نیندازد بشویید و توری ته کاسه را خالی کنید. گچ و آلژینات را در کراشوار نریزید؛ در مسیر تخلیه سفت می‌شوند و آب را به کاسه برمی‌گردانند.
4. بستن آب و هوا: کلید اصلی یونیت را خاموش و شیر اصلی آب و هوا را ببندید؛ اگر دفترچه گفته، بعد از جدا کردن هندپیس‌ها پدال را چند لحظه نگه دارید تا فشار باقی‌مانده تخلیه شود. این کلید و شیرها وسیلهٔ ایمنی‌اند: اگر شب شلنگی بترکد یا اتصالی نشت کند، آب کف مطب را نمی‌گیرد، شلنگ‌ها شب را بی‌فشار می‌گذرانند و برد یونیت هم در نبود شما در معرض نوسان برق نیست.

چک‌لیست هفتگی: پدال، شلنگ‌ها، فیلتر آب یونیت، صندلی و چراغ

هفته‌ای یک بار این موارد را دقیق‌تر ببینید و پیش از باز کردن هر قطعه، یونیت را خاموش و شیرها را ببندید:

• پدال، شلنگ‌ها و اورینگ‌ها: شلنگ‌های پدال و هندپیس را از نظر ترک، تا خوردن و له شدن زیر چرخ صندلی دندانپزشک ببینید و اورینگ خشک یا بریدهٔ سر شلنگ توربین و آنگل را عوض کنید. بعد با یونیت روشن، در سکوت مطب گوش بدهید؛ صدای فس‌فس یعنی نشتی هوا و نشتی کوچک امروز، فردا پدالی است که جواب نمی‌دهد یا توربینی که قدرت ندارد.
• فیلتر آب یونیت: محفظهٔ شفاف فیلتر را نگاه کنید؛ رسوب یا تیرگی در آن یا کم شدن آب اسپری یعنی وقت تعویض است. فیلتر گرفته فشار اسپری را پایین می‌آورد و فیلتر پاره، ذرات را به شیرهای برقی می‌رساند. برای تعویض، اول یونیت را خاموش کنید، شیر آب را ببندید و فشار را تخلیه کنید.
• صندلی: مطمئن شوید کسی یا چیزی زیر صندلی و در مسیر حرکتش نیست؛ بعد صندلی را در همهٔ جهت‌ها تا انتهای مسیر ببرید و به صدا و سرعتش دقت کنید. در صندلی هیدرولیک، لکهٔ روغن زیر آن معمولاً نشانهٔ نشتی سیل جک است که اگر زود دیده شود، تعمیرش ساده‌تر است.
• چراغ: وقتی خاموش و خنک است، طلق جلوی آن را با دستمال نرم پاک کنید. لامپ هالوژن را با انگشت لمس نکنید؛ چربی پوست نقطهٔ داغ می‌سازد و عمر لامپ را کم می‌کند.

چه وقت نگهداری روزانه کافی نیست؟

این نشانه‌ها یعنی وقت تماس با تکنسین است:

• ساکشن بعد از شستشو و تمیز کردن فیلتر هنوز ضعیف است؛ صفحهٔ تعمیر ساکشن دندانپزشکی را ببینید.
• بعد از خاموش کردن یونیت آب چکه می‌کند یا از داخل بدنه صدای نشتی می‌آید.
• صندلی وسط مسیر می‌ایستد یا فیوز یونیت می‌پرد.
• بوی سوختگی حس می‌شود؛ یونیت را خاموش کنید و تا بررسی تکنسین روشنش نکنید.

علت این خرابی‌ها را در صفحهٔ تعمیر یونیت دندانپزشکی توضیح داده‌ایم. تنظیم فشارها، تست نشتی و بررسی جک و برق هم کار تکنسین است که با قرارداد نگهداری دوره‌ای منظم انجام می‌شود؛ نگهداری روزانه یونیت دندانپزشکی و این بازدیدها مکمل هم‌اند.